Er betra að vera á atvinnuleysisbótum en í námi?
Eftirfarandi er grein Stúdentafélagsins sem birt var í Fréttablaðinu, 13.juní 2009.
Er betra að vera á atvinnuleysisbótum en í námi?
Við stöndum í dag frammi fyrir miklum breytingum á íslensku samfélagi. Verkefni núverandi ríkisstjórnar eru ekki öfundsverð en ljóst er að þjóðfélagið í heild þarf að fara í gegnum mjög róttækar breytingar á komandi mánuðum. Niðurskurðarhnífurinn liggur á borðinu sem og almennar hækkanir en nú þegar hefur ríkið hækkað álögur á bensín og áfengi.
Atvinnumál eru einnig í mikilli óvissu þar sem hvert fyrirtækið á fætur öðru fer í gjaldþrot. Atvinnulausum fer fjölgandi og má leiða að því líkur að margir hyggi á nám þar sem ekki er næga atvinnu að hafa. Nú stunda tæplega 20 þúsund manns háskólanám og fer fjölgandi. Hvað ætlar nýja ríkisstjórnin að gera fyrir námsmenn? Nógu flott voru kosningaloforðin fyrir nýafstaðnar kosningar.
Geta bara þeir ríku stundað nám á Íslandi?
Í dag eru atvinnuleysisbætur 149.523 krónur á mánuði. Hámarksframfærsla til námsmanna er aftur á móti 100.600 krónur á mánuði. Gagnlegt væri að fá útreikninga á því hvernig námsmaður á leigumarkaði á að geta lifað af á þessum námslánum. Hvernig stendur á því að framfærslulán námsmanna eru lægri en lágmarksatvinnuleysisbætur? Er markmiðið að hvetja einstaklinga til að fara á atvinnuleysisbætur í stað þess að fara í frekara nám?
Það gera sér vonandi allir grein fyrir því að nám er fjárfesting í framtíðinni. Með öflugu menntakerfi er samfélagið að fjárfesta í ungviði landsins þannig að í framtíðinni geti það komið og skapað þjóðfélaginu auð, eða eins og sakir standa, borgað til baka skuldir Íslands um ókomin ár. Það er nefnilega þannig að sú kynslóð sem mun borga til baka skuldir íslensku þjóðarinnar er nú við nám eða stefnir á nám. Hvernig ætlum við þá sem þjóð að koma okkur upp úr þessum erfiðleikum, ef þessir einstaklingar hafa ekki lengur efni á að stunda sitt nám?
Er betra fyrir þjóðfélagið að einstaklingur fari á bætur?
Það hefur sjaldan verið jafn brýnt að Lánasjóður íslenskra námsmanna standi undir sínu hlutverki. Ef einhver hefur gleymt hvert það hlutverk er, þá er það að tryggja íslenskum námsmönnum tækifæri til að stunda nám án tillits til efnahags.
Námslán eru verðtryggð og því borguð til baka með verðbótum þegar námi er lokið. Atvinnuleysisbætur eru beinn kostnaður ríkissins sem það fær að litlu eða engu leyti til baka. Það segir sig sjálft að það er betra að fólk mennti sig í stað þess að sitja heima án atvinnu, eða er það ekki? Er það virkilega betra fyrir þjóðfélagið að fólk fari á atvinnuleysisbætur en í nám og á námslán? Ef svarið er nei þá hlýtur að liggja í augum uppi að það þarf að bæta kjör námsmanna en ekki skerða þau.
Þriðjudaginn 9. júní kom fram í viðtali við Katrínu Jakobsdóttur, menntamálaráðherra, að hægt væri að skoða þann möguleika að flytja fjármuni frá atvinnuleysistryggingarsjóði yfir til Lánasjóðs íslenskra námsmanna. Þessi tillaga er ein af mörgum mögulegum tilfærslum í kerfinu til að bæta stöðu LÍN og þá að sama skapi kjör námsmanna. Fögnum við því þessari tillögu menntamálaráðherra sem skrefi í rétta átt, en betur má ef duga skal.
Hagsmunir verðandi og núverandi nemenda eru hagsmunir þjóðarinnar
Nú er tækifæri til að endurskoða lánasjóðsmálin með þarfir lánþega og heildarhagsmuni þjóðarinnar að leiðarljósi. Við leggjum áherslu á góða og nána samvinnu yfirvalda við stúdentahreyfingarnar. Þannig næst betri árangur til framtíðar sem styrkir endurreisn landsins, í stað skammtímasparnaðar í menntakerfinu sem hvetur fólk frekar til að sækja um atvinnuleysisbætur en að leita sér menntunar.
Við spyrjum því, hvað ætlar nýja ríkisstjórnin að gera fyrir námsmenn?
F.h. Stúdentafélags Háskólans í Reykjavík
Sunna Magnúsdóttir, formaður
Nanna Kristín Tryggvadóttir, varaformaður
Kristján Valgeir Þórarinsson, gjaldkeri